Θα αρχίσω με τα λόγια μιας σοφής γυναίκας από την αρχαιότητα, που συναντούμε στον Στοβαίον. Πρόκειται για την Περικτιόνην.
(62) Περικτιόνης Πυθαγορείας Περί σοφίας
«Γέγονε δε και συνέστα ο άνθρωπος ποττό θεωρήσαι τον λόγον τας των άλλων φύσιος και τας σοφίας έργον εστίν αυτώ τούτω κτήσασθαι και θεωρήσαι ταν των εόντων φρόνασιν.» (Από την φύση του και την σύστασή του ο άνθρωπος στρέφεται προς την θεώρηση της πρώτης αρχής του σύμπαντος και της σοφίας. Έργο του είναι να συλλάβει και να εμβαθύνει στο νόημα των όντων.)[1]
Οι οντολογικές έννοιες ή τομές, όπως ανάγκη, μοίρα, ειμαρμένη, διέπουν τόσο το σύμπαν, όσο και την ανθρώπινη υπόσταση. Φαίνεται πως ό,τι συμβαίνει στους χάρτες του ουρανού, απεικονίζεται μικρογραφικώς στην γη. Και πώς να μην συμβαίνει, αφού ο θεμέλιος ορφικός στίχος δηλοί πως ο άνθρωπος είναι παιδί της γης και του αστέρινου ουρανού;
Στην συμπαντική της μορφή η εναντιοδρομία κρηπιδώνεται στην φιλοσοφία του Ηρακλείτου περί αρμονίας των αντιθέσεων. Εναντιοδρομία ή αντίθετος δρόμος, εναντιοτροπή, εναντίωση και αντίθεση δηλώνουν το ίδιο. Το ηρακλείτειο γίγνεσθαι είναι το αποτέλεσμα μιας τρομερής κοσμογονικής διαμάχης, έριδος και πολέμου, μία συνένωση των αντιθέτων στο σύμπαν. Τα αντίθετα, όπως π.χ. ημέρα και νύχτα, ψυχρό και θερμό κ.ά., γίνονται τα στοιχεία ενός διαρκούς ανταγωνισμού. «Το γίγνεσθαι», γράφει ο J. Brunt στην εισαγωγή του βιβλίου Ηράκλειτος, «δεν είναι αυτό που χαλά το Είναι, αλλά αυτό με το οποίο το Είναι φτιάχνεται ξεπερνώντας πάντοτε τον εαυτό του μέσα σε μια διαλεκτική κίνηση που ανανεώνεται ακατάπαυστα».[2]
